नांदेड रेल्वे स्टेशन पार्किंग कर्मचाऱ्यांची मुजोरी व अवैध वसुली: 'नांदेड दर्पण'चा विशेष रिपोर्ट

रेल्वे स्टेशन परिसरामध्ये प्रवाशांना सोडण्यासाठी किंवा आणण्यासाठी जाणाऱ्या नागरिकांना सध्या एका मोठ्या त्रासाला आणि लुटमारीला सामना करावा लागत आहे. गाडीतून प्रवाशांना फक्त उतरवून लगेच निघून जात असतानाही, पार्किंग कंत्राटदाराचे कर्मचारी गाडी अडवून थेट पार्किंगच्या नावाने पैशांची मागणी करत असल्याचा धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. 'नांदेड दर्पण'चे नियमित वाचक सतीश यांनी त्यांना आलेला अत्यंत वाईट आणि संतापजनक अनुभव आमच्याकडे मांडला आहे.

समीर यांना आलेला धक्कादायक अनुभव:

"मी माझ्या चारचाकी गाडीतून नातेवाईकांना रेल्वे स्टेशनवर सोडण्यासाठी गेलो होतो. प्रवाशांना उतरवून मी लगेच गाडी वळवून बाहेर पडत असतानाच, काही व्यक्तींनी गाडी अडवली आणि पार्किंगचे पैसे मागू लागले. त्यांच्या अंगावर कोणताही अधिकृत युनिफॉर्म नव्हता, की गळ्यात ओळखपत्र (ID Card) नव्हते. जेव्हा मी त्यांना विचारले की मी गाडी पार्कच केली नाही तर पैसे कशाचे? तेव्हा त्यांनी अत्यंत अरेरावीची आणि अर्वाच्च भाषा वापरण्यास सुरुवात केली. ऑनलाईन पेमेंट मागताना ते रेल्वेच्या किंवा अधिकृत कंत्राटदाराच्या खात्यावर न घेता स्वतःच्या वैयक्तिक नंबरवर (Personal PhonePe/GPay) क्यूआर कोड दाखवून घेत होते. अधिकृत छापील पावती मागितली असता, त्यांनी एका साध्या कागदावर हाताने लिहून पावती दिली, ज्यावर गाडीचा नंबर किंवा वेळेची कोणतीही नोंद नव्हती. जर उद्या गाडीला काही झाले किंवा चोरीला गेली, तर याची जबाबदारी कोणाची?"

📋 पार्किंग कंत्राटदारासाठी रेल्वेचे अधिकृत नियम काय आहेत?

रेल्वे प्रशासनाच्या नियमांनुसार पार्किंग चालवणाऱ्या कंत्राटदाराला (उदा. बोर्डवरील नोंदणीनुसार: E. R. CHOWDHARY CONTRACTOR) आणि त्याच्या कर्मचाऱ्यांना खालील नियमांचे पालन करणे बंधनकारक आहे:

• युनिफॉर्म आणि ओळखपत्र (Uniform & ID Card): पार्किंगच्या प्रत्येक कर्मचाऱ्याला रेल्वेने ठरवून दिलेला विशिष्ट युनिफॉर्म घालणे आणि गळ्यात कंत्राटदाराच्या सही-शिक्क्याचे वैध ओळखपत्र (ID Card) लावणे सक्तीचे आहे.
• मशीनद्वारे छापील पावती (Printed Receipt): प्रत्येक वाहनधारकाला मशीनद्वारे जनरेट झालेली छापील पावती मिळणे हा अधिकार आहे. या पावतीवर गाडीचा नंबर, आल्याची वेळ, गेल्याची वेळ, पार्किंगचा दर आणि जीएसटी (GST) नंबर स्पष्ट लिहिलेला असावा लागतो. हाताने चिठ्ठीवर लिहून दिलेली पावती पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे.
• अधिकृत मर्चंट पेमेंट: कोणत्याही कर्मचाऱ्याला त्याच्या वैयक्तिक बँक खात्यावर किंवा वैयक्तिक यूपीआय (UPI) आयडीवर पैसे घेण्याचा अधिकार नाही. बोर्डवर लावलेला क्यूआर कोड हा अधिकृत कंत्राटदार फर्मच्या नावे असणे आवश्यक आहे.
• फ्री ड्रॉप टाईम (Pick & Drop Rule): जर तुम्ही वाहनातून प्रवाशांना फक्त उतरवण्यासाठी किंवा घेण्यासाठी जात असाल आणि गाडी पार्क न करता तात्काळ बाहेर पडत असाल, तर अशा 'पिक अँड ड्रॉप'साठी लगेच पैसे मागणे नियमाबाह्य आहे.

🗣️ नागरिकांनी काय बोलायला हवे? कसाबद्दल जाब विचारावा?

जेव्हा एखादा कर्मचारी तुमच्याकडे बेकायदेशीरपणे पैसे मागेल किंवा अरेरावी करेल, तेव्हा घाबरून न जाता किंवा वाद न घालता खालील मुद्द्यांवर स्पष्टपणे जाब विचारा:

• पहिला प्रश्न: "तुमचा अधिकृत युनिफॉर्म कुठे आहे आणि तुमचे रेल्वेने प्रमाणित केलेले आयडी कार्ड दाखवा." ओळखपत्र नसल्यास त्यांना पैसे देण्यास स्पष्ट नकार द्या.
• पावतीबाबत ठाम राहा: "मला हाताने लिहिलेली चिठ्ठी चालणार नाही. मशीनची डिजिटल पावती द्या, ज्यावर माझ्या गाडीचा नंबर आणि अचूक वेळ नोंदवली असेल."
• वैयक्तिक क्यूआर कोडला नकार द्या: "मी कोणत्याही कर्मचाऱ्याच्या वैयक्तिक मोबाईल नंबरवर पैसे पाठवणार नाही, मला कंत्राटदाराचा अधिकृत मर्चंट क्यूआर कोड द्या किंवा कॅश घेऊन अधिकृत पावती द्या."
• भाषेवर आक्षेप घ्या: कर्मचाऱ्याने अर्वाच्च भाषा वापरल्यास, शांत राहून त्याचा व्हिडिओ बनवा किंवा ऑडिओ रेकॉर्ड करा आणि त्याला सांगा, "तुमची ही भाषा रेल्वेच्या नियमांच्या आणि शिस्तीच्या विरुद्ध आहे, मी याची तक्रार करत आहे."

🚨 तक्रार कुठे आणि कशी करावी? (How to Complain)

भ्रष्टाचाराला आणि या लुटीला आळा घालण्यासाठी नागरिकांनी तक्रार करणे अत्यंत गरजेचे आहे:

• टोल फ्री क्रमांक १३९ (RailMadad): हा रेल्वेचा सर्वात जलद मार्ग आहे. रेल्वे प्रवासादरम्यान किंवा स्टेशन परिसरात कोणतीही अडचण आल्यास थेट 139 वर कॉल करून पार्किंग कंत्राटदाराच्या गैरवर्तनाची तक्रार नोंदवा.
• ट्विटर/X चा वापर (Social Media): तुमच्यासोबत घडलेला प्रकार, कर्मचाऱ्याचा फोटो किंवा हाताने दिलेली अवैध पावती @RailMinIndia (रेल्वे मंत्रालय) आणि @drmned (डिव्हिजनल रेल्वे मॅनेजर, नांदेड) यांना टॅग करून त्वरित पोस्ट करा. सोशल मीडियावरील तक्रारींची रेल्वेकडून अत्यंत वेगाने दखल घेतली जाते.
• स्टेशन मास्टर कार्यालय (Station Master/Director): नांदेड रेल्वे स्टेशनच्या मुख्य इमारतीमध्ये स्टेशन मास्टर किंवा स्टेशन डायरेक्टर यांचे कार्यालय असते. तिथे जाऊन अधिकृत 'तक्रार पुस्तिकेत' (Complaint Book) कंत्राटदाराचे नाव टाकून लेखी तक्रार नोंदवा.