फलकावर दिसत्येय बस, प्रत्यक्षात आहे तरी कुठे?

१. जनतेची होणारी हाल व वाढता संताप

कंधार / नांदेड: कंधार ते नांदेड दरम्यान दररोज प्रवास करणाऱ्या हजारो प्रवाशांसाठी एसटी महामंडळाचा प्रवास सोयीचा ठरण्याऐवजी मनस्तापाचा विषय बनला आहे. बसस्थानकावरील वेळापत्रक फलकावर नांदेडकडे जाणाऱ्या फेऱ्या ठळकपणे झळकतात. मात्र, प्रत्यक्ष रस्त्यावर या बसेस गायब असल्याचे भीषण वास्तव दररोज सायंकाळी ६ वाजेनंतर पाहायला मिळत आहे.

कंधार हे तालुक्याचे ठिकाण असून, रोज हजारो नागरिक, अप-डाऊन करणारे कर्मचारी, महिला, रुग्ण, ज्येष्ठ नागरिक आणि शेकडो विद्यार्थी नांदेडकडे प्रवास करतात. दिवसभरात एसटीच्या फेऱ्या नियमित सुरू असतात, मात्र सायंकाळी ६ नंतर अनेक फेऱ्या अचानक रद्द केल्या जातात किंवा ३-३ तास उशिरा धावतात. यामुळे महिला व विद्यार्थ्यांना रात्रीच्या वेळी स्थानकावर ताटकळत उभे राहावे लागते. नाईलाजाने प्रवाशांना अवैध व खासगी वाहनांचा आधार घ्यावा लागतो, जिथे त्यांची उघडपणे आर्थिक पिळवणूक केली जाते.

२. गाड्यांची बिकट अवस्था आणि मेंटेनन्सचा अभाव

कंधार आगारातील बहुतांश बसेसची अवस्था अत्यंत बिकट झाली आहे:

• दुरवस्था: तुटलेली आसने, फुटलेल्या काचा, निखळलेले दरवाजे आणि खिडक्या यांमुळे प्रवाशांचा प्रवास धोक्याचा बनला आहे.
• अपुरे मेंटेनन्स: आगारात गाड्यांचे योग्य मेंटेनन्स होत नाही. सुट्या भागांचा (Spare Parts) अभाव आणि दुरुस्तीच्या कामात होणारी दिरंगाई यामुळे गाड्या ऐन प्रवासात मध्येच बंद पडण्याचे प्रमाण वाढले आहे.
• उत्पन्न जास्त, सुविधा शून्य: जिल्ह्यामध्ये उत्पन्नाच्या बाबतीत कंधार आगार नेहमी आघाडीवर असते, तरीही या आगाराला पुरेशा नव्या बसेस आणि देखभाल-दुरूस्तीसाठी लागणारे साहित्य पुरवले जात नाही.

३. प्रशासनाने (ST Administration) काय करायला हवे?

महामंडळ आणि आगाराच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी केवळ "मनुष्यबळ व साधनांची कमतरता" असे कारण सांगून हात झटकू नये. प्रशासनाने खालील तातडीची पावले उचलावीत:

• सायंकाळच्या फेऱ्यांचे विशेष नियोजन: ६ ते ९ या गर्दीच्या वेळेत अचानक फेऱ्या रद्द न करता अतिरिक्त (Extra) बसेस सोडाव्यात.
• आगाराला सुसज्ज करणे: कंधार आगाराला नवीन गाड्या व मेंटेनन्स साहित्य प्राधान्याने उपलब्ध करून देणे.
• पारदर्शकता व डिजिटल डिस्प्ले: स्थानकावर केवळ कागदी/बोर्डवर वेळापत्रक न ठेवता, प्रत्यक्षात कोणती बस किती वाजता सुटणार याची अचूक माहिती देणारे डिजिटल फलक व माईकवरून ध्वनिवर्धक सूचना द्याव्यात.

४. चालक आणि वाहक (Driver & Conductor) यांची जबाबदारी

प्रवाशांचा थेट संपर्क चालक आणि वाहकांशी येतो. त्यामुळे त्यांनी खालील गोष्टींचे भान ठेवणे आवश्यक आहे:

• वेळेचे तंतोतंत पालन: नियोजित वेळेत गाडी प्लॅटफॉर्मवर लावणे व वेळेवर सोडणे.
• संवाद व सहकार्य: फेरी उशिरा होणार असल्यास किंवा रद्द झाल्यास प्रवाशांना सौजन्याने व आदरपूर्वक पूर्वकल्पना देणे.
• अधिकृत थांब्यांवर गाडी थांबवणे: रस्त्यामध्ये शाळा-कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांना किंवा महिलांना पाहून बस न थांबवता निघून जाण्याचे प्रकार बंद करावेत.
• सवलतधारकांना आदर: शासकीय सवलती (महिला ५०% सवलत, ज्येष्ठ नागरिक मोफत प्रवास, विद्यार्थी पास) घेणाऱ्या प्रवाशांशी सौजन्याने वागावे.

५. प्रवाशांनी तक्रार कुठे आणि कशी करावी?

अन्याय व गैरसोयीविरुद्ध प्रवाशांनी शांत न बसता अधिकृत मार्गाने तक्रार नोंदवली पाहिजे:

• स्थानकावरील तक्रार वही (Suggestion/Complaint Book): कंधार व नांदेड बसस्थानकावरील नियंत्रक (Stand Incharge) कक्षात तक्रार वही मागून त्यात लेखी तक्रार नोंदवावी.
• टोल-फ्री क्रमांक (Toll-Free Helpline): एसटी महामंडळाच्या 1800 221 250 या २४ तास उपलब्ध असलेल्या हेल्पलाइनवर कॉल करून बस क्रमांक व वेळेसह तक्रार नोंदवा.
• ईमेलद्वारे तक्रार: msrtc@msrtc.gov.in या अधिकृत ईमेलवर सविस्तर माहिती पाठवा.
• विभागीय नियंत्रक (DC Office) नांदेड: समस्या कायम राहिल्यास नांदेड येथील एसटी विभागीय नियंत्रक कार्यालयात थेट लेखी निवेदन द्यावे.
• MSRTC Mobile App: महामंडळाच्या मोबाईल ॲपवरून देखील थेट तक्रार दाखल करता येते.