नायगाव तालुक्यातील खंडागाव येथे वीज पडून तरुण शेतकऱ्याचा दुर्दैवी मृत्यू; निष्काळजीपणाविरोधात संताप

नांदेड: जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील खंडागाव येथे एका २० वर्षीय तरुण शेतकऱ्याचा उघड्यावर पडलेल्या जिवंत वीजतारेच्या संपर्कात आल्याने दुर्दैवी मृत्यू झाल्याची धक्कादायक घटना रविवारी सकाळी घडली. अजय शंकर जिलेवार (वय २०, रा. खंडागाव) असे या मृत तरुणाचे नाव आहे. या घटनेमुळे संपूर्ण परिसरात हळहळ व्यक्त होत असून, महावितरणाच्या भोंगळ कारभाराविरोधात स्थानिक नागरिकांमधून तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, अजय रविवारी सकाळी आपल्या शेतात गेला होता. काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या पावसामुळे शेतात चिखल झाला होता. याच चिखलात महावितरणाची एक जिवंत वीजतार तुटून पडलेली होती. अजयचा पाय अनावधानाने या तारेवर पडल्याने त्याला विजेचा जोरदार धक्का बसला. त्याला तातडीने नायगाव येथील शासकीय रुग्णालयात दाखल करण्यात आले, मात्र पुढील उपचारासाठी नांदेडला नेत असताना वाटेतच त्याची प्राणज्योत मालवली.

*(टीप: महावितरणाच्या निष्काळजीपणाचा आरोप स्थानिक नागरिकांनी केला असून, या प्रकरणी महावितरणाची अधिकृत भूमिका अद्याप समोर आलेली नाही.)*

⚡ वीज अपघात आणि कायदेशीर तरतुदी (गुन्हे व कायदे)

अशा घटनांमध्ये महावितरणाचा निष्काळजीपणा कारणीभूत असल्याचे सिद्ध झाल्यास खालीलप्रमाणे कायदेशीर कारवाई होऊ शकते:

• भादंवि/भारतीय न्याय संहिता (BNS): महावितरणाच्या संबंधित जबाबदार अधिकाऱ्यांवर किंवा कर्मचाऱ्यांवर निष्काळजीपणामुळे मृत्यू ओढवल्याप्रकरणी (आधीचे कलम ३०४ अ) गुन्हे दाखल होऊ शकतात.
• भारतीय विद्युत कायदा, २००३ (कलम १६१): या कायद्यानुसार कोणत्याही वीज अपघाताची तात्काळ चौकशी विद्युत निरीक्षकांमार्फत (Electrical Inspector) करणे बंधनकारक आहे.
• अपुऱ्या देखभालीचा गुन्हा: जर तारा जुन्या असणे, खांब सडलेले असणे किंवा तक्रार करूनही दुरुस्ती न करणे अशा बाबी समोर आल्या, तर संबंधित अभियंत्यावर प्रशासकीय आणि फौजदारी कारवाई होऊ शकते.

📞 तक्रार कुठे आणि कशी दाखल करावी?

अशा प्रकारच्या निष्काळजीपणाविरोधात किंवा धोकादायक तारांबाबत नागरिक खालील ठिकाणी तक्रार करू शकतात:

1. स्थानिक पोलीस ठाणे: अपघाती मृत्यूची नोंद (AD) झाल्यानंतर, महावितरणाचा निष्काळजीपणा समोर आल्यास पोलिसांत रीतसर फौजदारी गुन्हा दाखल करावा.
2. महावितरण नियंत्रण कक्ष / ग्राहक मंच: टोल फ्री क्रमांक: १९१२ / १८००-२१२-३४३५ / १८००-२३३-३४३५ या क्रमांकावर तात्काळ तक्रार नोंदवून तक्रार क्रमांक (Complaint ID) जतन करावा.
3. विद्युत निरीक्षक कार्यालय (Electrical Inspector Office): शासकीय विद्युत निरीक्षकांकडे लेखी तक्रार देऊन अपघाताच्या चौकशीची मागणी करावी. त्यांचा अहवाल न्यायालयात नुकसानभरपाई मिळवण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचा पुरावा ठरतो.
4. महावितरण ॲप (Mahavitaran App): या ॲपवर फोटोसह 'धोकादायक ठिकाण' (Hazardous Location) म्हणून तक्रार नोंदवता येते.

👷 महावितरणाने (MSEB) घ्यावयाची काळजी (नियम व कर्तव्ये)

महावितरण केवळ वीज बिल वसूल करण्यासाठी नाही, तर सुरक्षितता पुरवण्यासाठीही बांधील आहे. त्यांनी खालील नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे:

• नियमित गस्त (Patrolling): पावसाळ्यापूर्वी आणि पावसाळ्यात मुख्य वाहक तारा आणि शेतातील तारांची नियमित तपासणी करणे बंधनकारक आहे.
• तात्काळ वीज पुरवठा खंडित करणे (Automatic Tripping): एखादी तार तुटून जमिनीवर पडल्यास फिडरवरून वीज पुरवठा आपोआप खंडित (Trip) होणारी यंत्रणा कार्यान्वित असणे आवश्यक आहे.
• तक्रारींचे निवारण: नागरिकांनी किंवा शेतकऱ्यांनी ढिल्या झालेल्या किंवा झाडांच्या फांद्या लागणाऱ्या तारांबाबत तक्रार केल्यास २४ तासांच्या आत त्यावर कारवाई झाली पाहिजे.
• सुरक्षित अंतर (Ground Clearance): शेतातील वीजतारा जमिनीपासून ठराविक सुरक्षित उंचीवरच असणे कायद्यानुसार बंधनकारक आहे.

🚜 शेतकरी आणि जनतेला 'नांदेड दर्पण'चे आवाहन

लाडक्या अजयच्या मृत्यूने खंडागाववर शोककळा पसरली आहे. अशी दुर्दैवी घटना पुन्हा घडू नये म्हणून शेतकरी बांधवांनी आणि नागरिकांनी स्वतः सुरक्षित राहण्यासाठी खालील गोष्टी आवर्जून कराव्यात:

• घाईघाईने शेतात जाऊ नका: मुसळधार पाऊस किंवा वादळ येऊन गेल्यानंतर शेतात जाताना डोळे उघडे ठेवून चालणे गरजेचे आहे. शेतात कुठे तार तुटलेली दिसत नाही ना, याची खात्री करा.
• तारांना स्वतः हात लावू नका: शेतात वीज पडलेली किंवा लोंबकळणारी तार दिसल्यास स्वतः ती बाजूला करण्याचा किंवा लाकडाने हलवण्याचा प्रयत्न करू नका.
• एकत्र येऊन तक्रार करा: जर तुमच्या शेतावरून किंवा घराजवरून गेलेली तार धोकादायक वाटत असेल, तर एकट्याने तक्रार न करता गावातील ग्रामपंचायत किंवा ५ ते १० शेतकऱ्यांच्या स्वाक्षरीसह लेखी तक्रार महावितरण कार्यालयात द्या आणि त्याची 'रिसीव्हिंग' (पावती) नक्की घ्या.
• रोहित्र (DP) जवळ जाऊ नका: पावसाळ्यात शेतातील डीपी किंवा खांबांना ओलावा असतो, अशा वेळी जनावरांना किंवा स्वतः त्यांच्या जवळ जाणे टाळा.