हृदयाचे ठोके ६० पेक्षा कमी आहेत? 'ब्रॅडीकार्डिया'चा धोका ओळखायला शिका; काय आहेत तज्ज्ञांचे सल्ले?
सतत थकवा जाणवतोय? हृदयाची धडधड मंदावलीय? सावधान, हा असू शकतो 'ब्रॅडीकार्डिया'!
नांदेड: आजकालच्या धावपळीच्या जीवनात थकवा येणे सामान्य मानले जाते; पण जर हा थकवा सतत जाणवत असेल आणि तुमच्या हृदयाची धडधड नेहमीपेक्षा मंदावली असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते. वैद्यकीय भाषेत या स्थितीला 'ब्रॅडीकार्डिया' (Bradycardia) असे म्हणतात. वेळीच ईसीजी (ECG) आणि आवश्यक तपासण्यांमधून कारण निश्चित केल्यास यावर यशस्वी उपचार शक्य आहेत.
'ब्रॅडीकार्डिया' म्हणजे नेमके काय?
सामान्यता विश्रांतीच्या अवस्थेत निरोगी माणसाच्या हृदयाचे ठोके प्रतिमिनिट ६० ते १०० असतात. पण जेव्हा हृदयाचे ठोके ६० पेक्षा कमी होतात, तेव्हा त्या स्थितीला 'ब्रॅडीकार्डिया' म्हणतात.
हृदयाची विद्युत यंत्रणा मंदावणे किंवा संदेशांमध्ये अडथळा आल्याने ही समस्या उद्भवू शकते. मात्र, प्रत्येक वेळी कमी ठोके म्हणजे आजार असे नाही. काही निरोगी तरुण आणि प्रशिक्षित खेळाडूंमध्येही हृदयाचे ठोके नैसर्गिकरित्या ६० पेक्षा कमी असू शकतात. पण जर छातीत धडधड होणे व इतर लक्षणे दिसत असतील, तर हृदयतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
⚠️ ब्रॅडीकार्डियाची कारणे काय?
- वाढते वय आणि हृदयविकार.
- हृदयविकाराचा झटका (Heart Attack) येऊन गेल्याचा परिणाम.
- थायरॉईडची समस्या (Hypothyroidism).
- इलेक्ट्रोलाइट्समधील बदल.
- काही विशिष्ट औषधांचे साईड इफेक्ट्स.
- स्लीप ॲप्निया (Sleep Apnea).
🩸 शरीरात काय घडते? (लक्षणे)
हृदयाचे ठोके खूप मंद झाल्यास शरीराच्या गरजेनुसार पुरेसा ऑक्सिजनयुक्त रक्तपुरवठा होऊ शकत नाही. त्यामुळे खालील समस्या उद्भवतात:
- सतत थकवा आणि अशक्तपणा जाणवणे.
- चक्कर येणे.
- श्वास लागणे (दम लागणे).
- प्रसंगी बेशुद्ध पडण्याची समस्या.
उपचार कोणते? पेसमेकर किती फायदेशीर?
ब्रॅडीकार्डियावरील उपचार हा त्याच्या कारणांवर आणि लक्षणांच्या तीव्रतेवर अवलंबून असतो. काही वेळा फक्त चालू असलेल्या औषधांमध्ये बदल केल्यास किंवा मूळ आजारावर (उदा. थायरॉईड) उपचार केल्यास समस्या दूर होते.
पण जर स्थिती गंभीर असेल आणि इतर कोणतेही उपचार शक्य नसतील, तर अशा रुग्णांमध्ये 'पेसमेकर' (Pacemaker - एक लहान वैद्यकीय उपकरण) बसवणे फायदेशीर ठरते. हे उपकरण हृदयाचे ठोके योग्य गतीने ठेवण्यास मदत करते.
💡 कोणती काळजी घ्यावी?
ब्रॅडीकार्डियाचा धोका विशेषतः वाढत्या वयात हृदयाच्या विद्युत यंत्रणेत बदल झाल्यामुळे अधिक दिसतो. त्यामुळे हृदयविकार, थायरॉईड, रक्तदाब यांसारख्या आजारांवर नियमित उपचार घ्यावेत. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून कधीही बंद करू नयेत.
No comments:
Post a Comment