रुग्णाचा मृत्यू झाल्यास कारणासह वैद्यकीय प्रमाणपत्र देणे अनिवार्य; आरोग्य विभागाची नवी अधिसूचना जारी

नांदेड / विशेष प्रतिनिधी: नांदेड दर्पण (nandeddarpan.in)

सार्वजनिक आरोग्य विभागाने मृत्यूच्या कारणांच्या वैद्यकीय प्रमाणीकरणाबाबत (Medical Certification of Cause of Death - MCCD) एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला असून यासंदर्भात नवीन अधिसूचना जारी केली आहे. या नव्या नियमानुसार, यापुढे कोणत्याही रुग्णाचा मृत्यू झाल्यास अधिकृत नोंदणीसाठी मृत्यूचे अचूक व स्पष्ट कारण दर्शवणारे वैद्यकीय प्रमाणपत्र (Death Certificate with Cause) देणे सर्व रुग्णालयांना बंधनकारक करण्यात आले आहे.

🔴 आधी काय अडचणी आणि त्रुटी येत होत्या?

यापूर्वी मृत्यू नोंदणी आणि वैद्यकीय प्रमाणीकरणात अनेक अडचणी आणि त्रुटी आढळून येत होत्या:

• अस्पष्ट आणि मोघम कारणे: पूर्वी अनेकदा वैद्यकीय प्रमाणपत्रात मृत्यूचे नेमके कारण न लिहिता केवळ "कार्डियाक अरेस्ट" (हृदयक्रिया बंद पडणे), "वृद्धापकाळ" किंवा "नैसर्गिक मृत्यू" असे मोघम कारण लिहिले जायचे. पण हृदयक्रिया नेमकी कशामुळे बंद पडली (उदा. इन्फेक्शन, विषबाधा, की इतर आजार), हे स्पष्ट होत नव्हते.
• आरोग्य आकडेवारीतील तफावत: मृत्यूच्या अचूक कारणांची नोंद न झाल्यामुळे राज्यात किंवा देशात नेमक्या कोणत्या आजारांमुळे जास्त मृत्यू होत आहेत (उदा. कर्करोग, टीबी, हृदयविकार), याचा अचूक डेटा शासनाकडे उपलब्ध होत नव्हता.
• कायदेशीर व विमा दाव्यात अडचणी: अस्पष्ट प्रमाणपत्रांमुळे अनेकदा मृत रुग्णाच्या नातेवाईकांना विमा दावे (Insurance Claims) मंजूर करून घेताना किंवा कायदेशीर प्रक्रियेत अडचणींना सामोरे जावे लागत होते.
• हलगर्जीपणा आणि संशय: काही वेळेस संशयास्पद मृत्यू किंवा वैद्यकीय हलगर्जीपणामुळे झालेल्या मृत्यूचे स्पष्ट कारण न लिहिल्याने पारदर्शकता राहत नव्हती.

🔍 या निर्णयामुळे पारदर्शकता (Transparency) कशी येईल?

• अचूक वैद्यकीय नोंद (Detailed Cause): आता डॉक्टरांना किंवा रुग्णालय प्रशासनाला मृत्यूचे मुख्य कारण आणि त्याला कारणीभूत ठरलेले इतर आजार (Primary & Secondary Causes) सविस्तर लिहावे लागतील.
• एकसारखी कार्यपद्धती: संपूर्ण राज्यात सर्व शासकीय, खाजगी, महानगरपालिका आणि मेडिकल कॉलेजच्या रुग्णालयांमध्ये एकच मानक (Standard Protocol) लागू झाल्यामुळे नोंदणी प्रक्रियेत सुसूत्रता आणि पारदर्शकता येईल.
• जबाबदारी निश्चिती: उपचारादरम्यान झालेल्या मृत्यूचे स्पष्ट कारण दिल्याने रुग्णालय आणि डॉक्टरांची जबाबदारी अधिक स्पष्ट व पारदर्शक होईल.

💡 हा निर्णय का अत्यंत महत्त्वाचा व जरुरी आहे?

• आरोग्य धोरण आखण्यासाठी (Health Policy Planning): शासनाला राज्यातील आजारांचा उद्रेक आणि मृत्यूंच्या प्रमाणाची अचूक माहिती मिळेल. यामुळे कोणत्या आजारावर संशोधन, बजेट किंवा आरोग्य सुविधा वाढवणे गरजेचे आहे, हे ठरवणे सरकारला सोपे जाईल.
• प्रतिबंधात्मक उपाययोजना: संसर्गजन्य किंवा इतर गंभीर आजारांमुळे होणाऱ्या मृत्यूंचे वेळेत विश्लेषण झाले, तर वेळेवर प्रतिबंधात्मक पावले उचलून इतर नागरिकांचे प्राण वाचवणे शक्य होईल.
• नातेवाईकांची सोय: अचूक व अधिकृत वैद्यकीय प्रमाणपत्र मिळाल्यामुळे मृत रुग्णाच्या कुटुंबाला सरकारी योजना, विमा दावे आणि कायदेशीर कामांमध्ये होणारा त्रास टळेल.